Laatste nieuws:
Scherpbiertapper - oude en vergeten beroepen van vroeger

Oude en vergeten beroepen van vroeger: scherpbiertapper

Een scherpbiertapper was een tapper van scherpbier, ook wel scharre- en scherrebier genoemd. Dit is een dunne biersoort, die door de ‘schamele gemeente’ wordt gedronken en vrij van impost is.

Dagelijks gebruik

Deze bieren werden vanaf de 14de tot ver in de 20ste eeuw in grote hoeveelheden gedronken. Het waren de bieren voor dagelijks gebruik. Voor bij het ontbijt, tijdens het werk. Bier voor armelui en voor kinderen, maar ook voor de beter gesitueerden. Een eenvoudig bier voor de dagelijkse vochtinname. De bieren die werden gedronken, omdat water of melk nog minder gezond of smakeloos werden geacht, terwijl alternatieven als koffie, thee of frisdrank nog niet beschikbaar of te duur waren.

Slappe, lichtere versie

Scherpbier is niet zozeer een biersoort, maar is meer een aanduiding van een slappere, lichtere versie van een ander bier. Laag alcoholisch dus. Zo’n 0,7 tot 2% maximaal. Te weinig om dronken van te worden. De percentages waren zo laag, dat er niet eens belasting over hoefde te worden betaald. Het werd niet speciaal gebrouwen, maar werd gemaakt uit eerder gebruikte mout.

Suikerarm, minder alcoholisch en smaakarmer

Nadat het eenmaal was gebruikt voor een ‘goet bier’ werd een tweede en soms wel derde beslag gemaakt. Het water werd gewoon nogmaals door het graan gespoeld en zo ontstond een suikerarm en daardoor minder alcoholisch en smaakarmer bier. Het werd maar kort vergist, waarna het direct verkocht werd. Ook hierdoor bleef de kostprijs (en het alcoholpercentage) laag. De opkomst van scherpbieren hangt samen met de ontwikkeling van de brouwnijverheid. Vanaf het moment dat bier op grotere schaal werd gemaakt, ontstond er ook meer verschil in kwaliteit van de bieren.
Scherpbiertapper - afbeelding van historische biermok

Fraude in de hand werkend

Voor de brouwer werd het interessant om uit dezelfde hoeveelheid mout zoveel mogelijk verkoopbaar bier te maken. Een bier voor elk type klant en voor elk moment van de dag. Dit is wel een werkwijze die fraude in de hand kan werken. Het kan soms wel erg aantrekkelijk zijn om een lichter bier voor een zwaarder bier te verkopen. Gaande de 16de eeuw kwamen er steeds meer verboden op het maken en verkopen van scherpbier. Enerzijds om consumenten te beschermen, maar toch zeker ook omdat men van de accijnsvrije bieren af wilde.

Paul Witters

31 interacties