Noordernieuws.be Nieuwsmagazine van de Noorderkempen
In 2026 viert natuurvereniging GroenRand haar tienjarig jubileum met het bijzondere project ‘GreenConnect’, dat volledig gericht is op het verbinden van natuurgebieden in de Voorkempen. Met het Vlaamse Houtkantenplan wil de Vlaamse overheid samen met lokale besturen en partners het houtkantennetwerk tegen 2030 verbeteren, zowel in kwaliteit als in omvang. GroenRand steunt deze ambitie volledig en geeft er extra kracht aan via het Greenconnect-project, dat gericht is op het versterken van houtkanten om zo een klimaatbestendig en biodivers landschap te realiseren.
Geïsoleerde natuurgebieden verbinden
De natuurorganisatie bekijkt de natuur op landschappelijke schaal en wil geïsoleerde natuurgebieden verbinden tot één samenhangend netwerk. Daardoor kunnen flora en fauna zich vrij verplaatsen, neemt de genetische diversiteit toe, wordt inteelt voorkomen, verbetert de biodiversiteit en wordt het landschap als geheel klimaatbestendiger en leefbaarder, in plaats van dat slechts losse ‘eilandjes’ worden beschermd. Dit zijn cruciale stappen voor een robuuster natuurnetwerk. Door deze houtkanten met elkaar te verbinden tot groene corridors, wordt het karakteristieke Vlaamse landschap hersteld en beschermd. De restanten van dit ooit dichte netwerk, zijn vandaag waardevolle groene oases in ons landbouwgebied, waar talloze planten en dieren voedsel, beschutting en nest- of rustplaatsen vinden. Het zijn vaak echte hotspots van biodiversiteit. Kleine landschapselementen vertellen het verhaal van oude tradities, historisch landgebruik en verdwenen technieken en hebben vaak sociale, stedenbouwkundige, esthetische, wetenschappelijke en erfgoedwaarde. Denk aan kasteeldreven, herdenkings- en kapelbomen of markante bomen op kruispunten. Wist je dat Vlaanderen ooit zo vol stond met hagen, houtkanten en bomenrijen, dat ze samen lang genoeg waren om drie keer de aarde rond te gaan? We noemen ze kleine landschapselementen, maar samen vormen ze iets groots: volgens de Ferrariskaart waren ze samen bijna 130.000 km lang. In Vlaanderen stonden toen meer bomen buiten het bos dan erin. Vandaag blijft daar slechts een fractie van over. Om te achterhalen waar zich vroeger concentraties van hagen, houtkanten, bomenrijen, boomgaarden en bossen bevonden, werd een kaart samengesteld die de evolutie van open en gesloten landschappen in Vlaanderen weergeeft. Deze is gebaseerd op de bekende Ferrariskaart en twee historische topografische kaarten van het Nationaal Geografisch Instituut, waarbij met behulp van artificiële intelligentie alle houtkanten, hagen en bomenrijen zijn ingetekend. Veel oude houtkanten vertonen gaten die ecologisch voordeel kunnen opleveren door ze aan te vullen. De huidige houtkanten, bomenrijen, hagen, knotbomen, dreven en heggen in landbouwgebieden vormen een waardevol fundament en vertrekpunt om het netwerk verder te versterken.
Gemeente Malle als voorbeeld
In 2026 wil GroenRand hier voluit op inzetten en met de actie ‘Bijtandje Houtkantje’ extra aandacht genereren. De natuurvereniging benadrukt dat extra inspanningen vereist zijn, om de houtkanten in hun oorspronkelijke staat te herstellen, zodat ze weer een fraai, lijnvormig landschapselement vormen. De gemeente Malle en het Regionaal Landschap de Voorkempen hebben onlangs een groenproject succesvol afgerond. Met steun van LEADER werden dit najaar gratis plantpakketten aangeboden voor de aanleg van kleine landschapselementen. Het doel was minstens één kilometer nieuw inheems groen te realiseren, maar dankzij het enthousiasme van inwoners, landbouwers en andere grondgebruikers werd dit ruim overtroffen. In totaal wordt 1,6 kilometer aan nieuwe heggen, houtkanten en bomenrijen geplant. Malle wil tegen 2030 zo’n 16.000 bomen en 8 kilometer haag realiseren. GroenRand ziet dit als een opmerkelijke prestatie en een inspirerend voorbeeld voor andere gemeenten.
GroenRand blijft aandringen op extra middelen voor VAPEO
GroenRand wil als tweede actie het Vlaams Actieprogramma Ecologische Ontsnippering (VAPEO) nieuw leven inblazen met ecotunnels, natuurbruggen en andere groene snelwegen voor dieren, zodat natuurgebieden in Vlaanderen weer met elkaar verbonden worden. Het doel is om de biodiversiteit te herstellen en de verkeersveiligheid te verhogen, want door infrastructuur is het landschap versnipperd. Dit leidt tot genetische verarming en verlies van soorten doordat genenuitwisseling stopt, wat inteelt en minder aanpassingsvermogen veroorzaakt. Met de otter als mascotte vraagt GroenRand om extra middelen, maar uit een recente bevraging in de Commissie Leefmilieu blijkt dat minister Jo Brouns voor VAPEO 2026-2030 nog geen budget heeft ingeschreven, tot grote bezorgdheid van GroenRand.
Meer info over het tienjarig bestaan van GroenRand: https://groenrand.blogspot.com/2025/11/groenrand-viert-haar-tiende-verjaardag.html
Foto: ©Senne Verschraegen
