Gemeente neemt maatregelen tegen woningverloedering en leegstand

De gemeente Essen wil leegstaande en verwaarloosde woningen en gebouwen gerichter aanpakken. Daarom worden zowel het reglement rond leegstand als het reglement rond verwaarlozing geactualiseerd voor de periode 2026-2031. De gemeente wil daarmee eigenaars aansporen om panden opnieuw te gebruiken, te renoveren, te verhuren, te verkopen of te herontwikkelen.

Druk op de woningmarkt

De aanpassing komt er op een moment dat de druk op de woningmarkt groot blijft. Woningen die langdurig leegstaan of zichtbaar verwaarloosd worden, betekenen niet alleen een gemiste kans voor wie op zoek is naar een betaalbare woning. Ze kunnen ook zorgen voor verloedering, een onveiligheidsgevoel, vandalisme en een negatieve impact op de buurt.

“Een woning die jarenlang leegstaat of verkommert, is een probleem voor de hele omgeving”, zegt schepen Arno Aerden (Vooruit). “Zeker in tijden van woonnood moeten we het bestaande woningbestand zo goed mogelijk benutten. Met deze reglementen willen we eigenaars niet zomaar bestraffen, maar hen wel duidelijk aanzetten om actie te ondernemen.”

Onderscheid

De gemeente maakt daarbij een onderscheid tussen leegstand en verwaarlozing. Leegstand gaat over panden die niet of nauwelijks gebruikt worden. Verwaarlozing gaat over de staat van onderhoud van een woning of gebouw. In de praktijk kunnen beide problemen samen voorkomen. Daarom worden de twee reglementen inhoudelijk beter op elkaar afgestemd, met gelijkaardige procedures, definities, tarieflogica en vrijstellingen.

Leegstand

Voor leegstand wordt het reglement juridisch en inhoudelijk verfijnd. De definities worden verduidelijkt en de indicaties die op leegstand kunnen wijzen, worden concreter uitgewerkt. Dat moet zorgen voor meer transparantie voor eigenaars en een sterker beoordelingskader voor de administratie. Ook de vrijstellingen worden aangepast, onder meer voor renovatie, sloop en grotere projecten met meerdere gegroepeerde woningen.

Verwaarlozing

Ook het reglement rond verwaarlozing wordt aangepast. De vaststelling van verwaarlozing gebeurt op basis van een technisch verslag, uiterlijke kenmerken en minstens één foto. De gebreken worden ingedeeld volgens ernst, met een puntensysteem. Vanaf een score van 9 punten is er sprake van verwaarlozing.

Belastingtarieven

De belastingtarieven worden in beide reglementen opgebouwd volgens dezelfde logica. In de eerste twee jaren blijft de belasting relatief stabiel, zodat eigenaars een realistische periode krijgen om actie te ondernemen. Vanaf het derde jaar wordt de belasting duidelijk zwaarder. Voor woningen en andere gebouwen gaat het om 2.000 euro in het eerste en tweede jaar, €6.000,- vanaf het derde jaar, €8.000,- vanaf het vierde jaar en €10.000,- vanaf het vijfde jaar. Voor kamers gaat het om €1.000,- in de eerste twee jaren, daarna €3.000,-, €4.000,- en €5.000,-.

“Die gefaseerde aanpak is belangrijk”, zegt Aerden. “Wie net eigenaar is geworden, wie renoveert of wie met een ernstig project bezig is, moet daar de nodige ruimte voor krijgen. Maar langdurige leegstand of verwaarlozing zonder perspectief mag niet vrijblijvend blijven.”

Cumulatief aanpakken

Belangrijk is dat leegstand en verwaarlozing in bepaalde gevallen cumulatief kunnen worden aangepakt. Een pand dat én leegstaat én verwaarloosd is, kan dus onder beide reglementen vallen. Volgens de gemeente is dat logisch, omdat beide instrumenten een eigen doel hebben: leegstand tegengaan door panden opnieuw in gebruik te brengen en verwaarlozing aanpakken om de kwaliteit van gebouwen en de leefbaarheid van buurten te beschermen.

Duidelijk signaal

Met de aangepaste reglementen wil Essen een duidelijk signaal geven: eigenaars krijgen kansen en tijd om hun verantwoordelijkheid op te nemen, maar structurele leegstand en langdurige verwaarlozing worden strenger aangepakt.

“Dit is een evenwichtige aanpak”, besluit Aerden. “We willen eigenaars stimuleren om te investeren in hun pand, maar ook onze buurten beschermen tegen verloedering. Uiteindelijk gaat het over woonkwaliteit, leefbaarheid en een rechtvaardiger gebruik van de ruimte die we hebben.”

De aangepaste reglementen worden aan de gemeenteraad voorgelegd en gelden voor de aanslagjaren 2026 tot en met 2031.

Bron: Voouit Essen
Foto: ©Google Street View