Noordernieuws.be Nieuwsmagazine van de Noorderkempen
Kerst en de feestdagen betekenen voor veel mensen gezelligheid, samenzijn met familie en vrienden, en uitgebreid eten. Vaak begint het feestmaal met een traditioneel voorgerecht zoals garnalencocktail of carpaccio, gevolgd door een feestelijke soep, gevulde kalkoen of een populair stuk wild. Als afsluiter mag een dessert zoals overheerlijke chocolademousse, tiramisu of ijstaart niet ontbreken. Daarbij hoort vaak ook een extra glas wijn, een speciaal kerstbiertje of een apero zoals een spritz of mojito. Drukke dagen en lange avonden van tafelen, kerstverlichting, muziek en cadeautjes maken de feestvreugde compleet — maar het is ook een periode waarin je slaap gemakkelijk uit balans raakt.
Vooral voor de gevoelige slapers onder ons kan deze feestdrukte best zwaar zijn. Ze reageren vaak sterker op alcohol, volle tafels, gesprekken, late maaltijden en andere prikkels, waardoor hun nachtrust sneller wordt verstoord. Het zijn vaak dezelfde mensen die al op een normale dag moeilijk in slaap vallen of licht slapen, en tijdens de feestdagen merken ze dat extra goed.
Het idee van alcohol als slaapmutsje
Het idee van alcohol als slaapmutsje kan best aantrekkelijk lijken voor veel mensen. Sommige denken nog altijd: “Als ik een glaasje drink, slaap ik beter.” Slechte slapers grijpen er soms naar, in de hoop sneller in slaap te vallen. Ik herinner me dat ik ooit iets in een inmiddels gedateerd boek over slapen las en dacht: “Ah, dit kan misschien een hulpmiddel zijn…” Inmiddels weet ik wel beter: op korte termijn lijkt het te helpen, maar het verstoort je natuurlijke slaapritme en je herstel.
Wat alcohol doet met je slaap
Heb je een fijne avond achter de rug, maar net iets te diep in het glas gekeken? Dan kan het lijken dat je in het begin van de nacht snel diep in slaap valt. Dat klopt ook. Het voelt alsof je meteen goed slaapt, maar helaas is dit gevoel slechts van korte duur. Zodra je lichaam de alcohol grotendeels heeft afgebroken, wordt je slaap veel te licht en lukt het vaak niet goed om opnieuw fatsoenlijk in slaap te komen. Je mist daardoor veel REM-slaap. Juist in die tweede helft van de nacht is REM-slaap zo belangrijk voor je herstel en voor je brein, dat emoties verwerkt en informatie opslaat. Daarom word je vaak midden in de nacht wakker en valt het moeilijk om weer in slaap te vallen.
Daarnaast verhoogt alcohol de urineproductie, waardoor je vaker wakker wordt voor een toiletbezoek. Micro-ontwakingen doordat je in een te lichte slaapfase blijft hangen, zweten, hartkloppingen en een gevoel van onrust zijn allemaal klachten waarvan je last kunt hebben. Ook al slaap je door de alcohol in het begin wel diep, je lichaam en je brein herstellen daarna niet volledig. Dit zorgt ervoor dat je de volgende dag moe, prikkelbaar en mentaal minder scherp bent.
De vicieuze cirkel van alcohol en slapeloosheid
Voor mensen die last hebben van chronische slapeloosheid, zei ik hierboven al, kan een slaapmutsje behoorlijk verleidelijk zijn. Het lijkt een korte termijnoplossing: een glaasje alcohol geeft ’s avonds tijdelijk het gevoel van controle en ontspanning na een drukke dag, want je denkt dat je toch wel in slaap zult vallen. Helaas versterkt dit op de lange termijn juist je slaapprobleem. De nachten worden onrustiger, de angst om niet te slapen neemt toe, en zo ontstaat een vicieuze cirkel: slechte nachten → meer alcohol → nog slechter slapen.
Slapeloosheid ontstaat bijna nooit door één oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren mee, zoals stress, hormonale schommelingen, een drukke agenda, onregelmatige routines en piekergedachten. Alcohol kan hierbij een stille versterker zijn, die de slaapkwaliteit verder aantast.
Bewust genieten tijdens de feestdagen
Toch wil ik zeker niet zeggen dat je als gevoelige slaper niets kunt drinken tijdens de feestdagen. Natuurlijk moet er geleefd worden — dat doe ik ook! Een extra glas wijn bij het diner, een digestief na het eten, een dessert met alcohol; dat hoort erbij. Voor wie liever alcoholvrije alternatieven kiest, zijn er tegenwoordig ook feestelijke mocktails of alcoholvrije dranken.
Maar het helpt om bewust te zijn van het effect van alcohol op je slaap. Door dit te erkennen, merk je vaak minder hinder van een onrustige nacht. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen je nachtrust merkbaar verstoren, vooral als je gevoeliger bent voor slaaptekort.
Geniet dus gerust van je alcoholconsumpties tijdens het feest, maar maak van je slaapmutsje geen vaste gewoonte — je slaap verdient het om rustig en diep te blijven, net zoals je met de auto graag veilig thuis wilt komen.
Praktische tips voor je slaap
Wil je tijdens deze drukke feestdagen graag iets praktisch doen voor je slaap? Mijn mini-slaapcursus biedt een laagdrempelige kennismaking. Zonder beloften van wonderen, maar met kleine stappen die je direct kunt toepassen om te ontdekken wat voor jou werkt.
Daarnaast helpt het om een paar eenvoudige routines te volgen tijdens drukke feestdagen: probeer een vast slaapritme aan te houden waar mogelijk, vermijd te zware maaltijden vlak voor het slapengaan, en plan korte momenten van ontspanning, zoals een korte wandeling of ademhalingsoefeningen, zodat je lichaam zich kan voorbereiden op een rustige nacht.
Slaap laat zich niet afdwingen, maar ook niet verdoven… Ze volgt haar eigen ritme, en hoe beter je dat leert kennen, hoe rustiger het meestal wordt — ook als de nachten niet perfect zijn. Het gaat erom mild te zijn voor jezelf, kleine veranderingen te maken en bewust te kiezen, zelfs tijdens een drukke feestperiode. Een enkele onrustige nacht is geen drama; observeer, leer, pas aan waar nodig, en geniet tegelijkertijd van de feestdagen. Zo blijft slaap een basisbehoefte, zonder dat het de feestvreugde bepaalt.
Vragen of meer informatie?
Heb je een vraag? Mail gerust naar: janne@coachingspraktijk-beter-slapen.com. Meer tips en informatie vind je op mijn website.
Geniet vooral van de feestdagen en mijn allerbeste wensen voor het nieuwe jaar!
